Багананы торгызу һәмGob Aреа Pэшкәртүтау сәнәгатендә
I. Багананы торгызуның әһәмияте һәмGob Aреа Pэшкәртү
Җир асты тау эшләрендә баганаларны торгызу һәм казылма мәйданнарны эшкәртү мөһим һәм тыгыз бәйләнгән процесслар булып тора, алар шахталарның тотрыклы үсешенә тирән йогынты ясый. Баганаларны эшкәртү - файдалы зоналарны тәэмин итүче төп структура элементлары. Бу баганаларны нәтиҗәле чыгару җир асты ресурсларын чыгару тизлегенә турыдан-туры йогынты ясый һәм шахтаның икътисади файдасын билгели. Әгәр аларны вакытында чыгарып булмаса, күп күләмдә руда калачак, бу исә зур югалтуларга һәм тау эшләрендә гомуми табышлылыкны сизелерлек югалтуга китерәчәк.
Шул ук вакытта, гоб мәйданын дөрес эшкәртмәү берничә куркынычсызлык мәсьәләсенә китерергә мөмкин. Гоб мәйданнары киңәю белән җир басымы җыела, бу исә ныклы көчәнеш астында багана деформациясе һәм җимерелү куркынычын арттыра. Бу зур күләмле түбә җимерелүләренә, таш хәрәкәтләренә, өслекнең утыруына, ярылуларга һәм җимерелүгә китерергә мөмкин, бу исә җир асты персоналына һәм җиһазларына катастрофик йогынты ясый.
Баганаларны торгызу һәм казылма мәйданнарны эшкәртүнең начар булуы җир асты сулары дәрәҗәсенең бозылуы, өслек үсемлекләренең зарарлануы һәм җирле экосистеманың тигезсезлеге кебек экологик проблемаларга китерергә мөмкин. Шуңа күрә, куркынычсыз җитештерү, ресурсларны нәтиҗәле файдалану һәм әйләнә-тирә мохитне саклау өчен, фәнни һәм нәтиҗәле багананы торгызу һәм казылма мәйданнарны эшкәртү бик мөһим. Бу процесслар тау эшләре планнарында аларның үзара бәйләнешен гомуми исәпкә алуны таләп итә.
II. Багананы торгызу
(1) Гомуми ысуллар
Баганаларны торгызу ысулларына ачык туктату, тутыру һәм мәгарәләрне казу керә, һәрберсе билгеле бер шартларга туры килә.
Ачык туктату тотрыклы токымлы һәм зур ачыклык мәйданнары булган руда матдәләре өчен идеаль вариант булып тора. Ул гади тау процесслары һәм түбән чыгымнар белән аерылып тора, ләкин күп калдык баганаларны калдыра. Кичектерелгән яки акылга сыймаслык рәвештә чыгару концентрацияләнгән стресска китерергә мөмкин, бу алга таба геологик разведка өчен потенциаль куркыныч тудыра.
Өслекнең катгый утыру таләпләре булган югары кыйммәтле рудалар яки шахталар өчен тутыру ысулы яраклы. Ул тирә-юньдәге тау токымнарын тотрыклыландыру, руданы торгызу тизлеген яхшырту һәм өслек деформациясен киметү өчен тутыру материалларын куллануны үз эченә ала. Алдынгы кораллар, мәсәлән,онлайн шлам тыгызлыгы үлчәгечләре, реаль вакыт тыгызлыгын үлчәү аша тутыру материалының ныклыгын күзәтергә ярдәм итә.Лоннметравтоматлаштырылган тау чишелешләре өчен акыллы кораллар тәкъдим итә.Безнең белән элемтәгә керегезОнлайн шлам тыгызлыгы үлчәгечләре турында күбрәк мәгълүмат алу өчен. Ләкин, кире тутыру югары чыгымнар һәм катлаулылык таләп итә.
Мәгарәләр табигый рәвештә тирә-юньдәге таш мәгарәләре яки гоб зонасы мәсьәләләрен мәҗбүри мәгарәләр казу юлы белән хәл итәргә мөмкин булган урыннарга кулланыла. Бу көчәнеш концентрациясен булдырмый, ләкин мәгъдәннең суюлуын арттырырга һәм күрше тоннельләргә тәэсир итәргә мөмкин.
(2) Очракны өйрәнү
Казылма чыгару процессын җентекләп күрсәтү өчен "бүлмә һәм багана" ысулын мисал итеп алыйк. Шахтада багана ара өлешләрендә вертикаль, җилпәз формасындагы бораулау, түбә баганалары өчен горизонталь бораулау һәм идән баганалары өчен урта тирәнлектә бораулау кулланылган. Мәгъдән җимерелү юнәлешен һәм күләмен контрольдә тоту өчен шартлату эзлеклелеге җентекләп планлаштырылган. Вентиляция системалары чиста һаваның аскы юллар аша скрепер юлларына керүен тәэмин иткән; пычранган һава һава сыйфатын тәэмин итү өчен өске вентиляция коесы аша чыгарылган. Аннары мәгъдәннәр горизонталь рәвештә скрепер белән чыгарыла һәм аскы шахта вагоны белән нәтиҗәле рәвештә алып кителә.
(3) Төзәлү процессындагы төп нокталар
Баганаларны торгызу вакытында баганаларның үзенчәлекләренә нигезләнеп, чыгару ысулларын сайлау бик мөһим. Сайланган ысулның рудаларны нәтиҗәле чыгаруны да, гомуми үлчәүдән соң куркынычсыз эксплуатацияләүне дә тәэмин итүен тәэмин итү, мәсәлән, зурлык, форма, руда токымының тотрыклылыгы һәм тирә-юньдәге руда матдәләренең киңлек буенча таралышы һ.б. кебек барлык факторларны исәпкә алу. Аномалияләрдән куркып, баганаларның көчәнешен һәм деформациясен реаль вакыт режимында күзәтеп торырга кирәк.
Торгызу процессында баганаларның тотрыклылыгын саклау бик мөһим. Торгызу этабында баганаларга артык зыян китермәс өчен, тау параметрларын катгый контрольдә тотарга кирәк. Торгызу операцияләре вакытында баганаларның киеренкелеге һәм деформация шартлары реаль вакыт режимында күзәтелергә тиеш. Әгәр дә нинди дә булса аномалияләр ачыкланса, торгызу стратегиясен тиз арада көйләргә кирәк. Моңа баганаларның торышын төгәл контрольдә тоту өчен киеренкелек сенсорлары һәм күчү мониторлары кебек җиһазлар урнаштыру юлы белән ирешергә мөмкин.
Алдан тау эшләренең проекты - баганаларны уңышлы торгызу өчен нигез. Юл һәм камераның акыллы урнашуы, шулай ук вентиляция, транспорт һәм дренаж системалары - болар барысы да аннан соңгы бораулау, шартлату һәм руда чыгару операцияләренә файда китерә. Мәсәлән, пычрак агымнарының градиентын һәм озынлыгын төгәл проектлау руданы шома ташуны тәэмин итә.
Шартлау һәм руда чыгару операцияләре акыллы оештырылырга тиеш. Шартлау параметрлары баганаларның структурасына һәм руданың үзлекләренә нигезләнеп фәнни яктан билгеләнергә тиеш, шартлау баганаларга һәм тирә-юньдәге ташларга артык йогынты ясамасын өчен. Руда туплануын булдырмас өчен, руда чыгару процессы системалы рәвештә оештырылырга тиеш, бу киләсе операцияләргә комачауларга һәм җитештерү нәтиҗәлелеген киметергә мөмкин. Мәсәлән, төрле баганаларның калынлыгына һәм катылыгына нигезләнеп, шартлау чокырлары арасын һәм шартлаткыч зарядлар күләмен оптимальләштерү руданың нәтиҗәле ваклануына һәм куркынычсыз чыгарылышына ирешергә мөмкин.
III.GобAреа Pэшкәртү
(1) Максат
Гоб мәйданын эшкәртүнең төп максаты - концентрацияләнгән көчәнешне яңадан бүлү, куркынычсыз һәм тотрыклы тау эшләре өчен тау токымнары көчәнешендә яңа тигезлеккә ирешү. Әгәр дә бу мәсьәлә хәл ителмәсә, гоб мәйданнарында көчәнеш концентрациясе түбә җимерелүенә, тау токымнарының күчүенә һәм башка куркынычларга китерергә мөмкин.
(2) Гомуми ысуллар
Таш мәгарәләр: Шартлаткыч матдәләр тирә-юньдәге ташларны җимереп, гоб мәйданнарын тутыра, киеренкелекне киметә һәм буфер катламы барлыкка китерә. Куркынычсызлыкны тәэмин итү өчен мәгарәдә калган материалның тирәнлеге 15–20 метрдан артып китәргә тиеш. Тере чокырларда шартлату кебек алдынгы шартлату ысуллары нәтиҗәлелекне оптимальләштерә.
Тутыру: Югары сыйфатлы руда чыгару һәм катгый өслек тотрыклылыгы таләпләре булган зоналар өчен яраклы. Материаллар арасында калдык таш, ком, калдыклар һәм бетон бар. Тутыру тыгызлыгын һәм таралышын катгый контрольдә тоту терәк ныклыгын максимальләштерә.
Герметиклау: Шартлау йогынтысын йоту өчен керү тоннельләрендә калын изоляция стеналары төзү. Бу икенчел ысул, нигездә, кечерәк тау мәйданнары өчен.
IV. Багананы торгызу һәм Гоб зонасын эшкәртү арасындагы корреляция
Процесслар бер-берсенә бәйле. Баганаларны торгызу гоб зонасының тотрыклылыгына тәэсир итә, чөнки баганаларны алып ташлау көчәнешне яңадан бүлә, бу түбә җимерелүенә һәм башка куркынычларга китерергә мөмкин. Киресенчә, гоб зонасын эшкәртү баганаларны торгызуның куркынычсызлыгына һәм мөмкинлегенә тәэсир итә. Дөрес идарә ителгән гоб зоналары калган баганаларга йөкләнешне киметә, куркынычсызрак эшләүне җиңеләйтә.
Гамәлгә ашыру тәртибе стресс активлыгы, руда матдәләре шартлары һәм җитештерү планнары кебек факторларга бәйле. Мәсәлән, көчле стресс башта гоб мәйданын эшкәртүне таләп итә, ә көчсезрәк тау токымы бер үк вакытта баганаларны торгызуны һәм гоб мәйданын эшкәртүне таләп итә ала.
V. Алынган дәресләр
Геологик шартларга нигезләнеп планнарны көйләгез, реаль вакыт режимында стресс һәм күчешне күзәтү өчен алдынгы мониторинг җайланмаларын кулланыгыз.
Нәтиҗәләрне фаразлау, куркынычларны киметү һәм нәтиҗәлелекне арттыру өчен төрле торгызу һәм гоб мәйданын эшкәртү стратегияләрен симуляция программасы белән чагыштырыгыз һәм оптимальләштерегез.
Бу координацияләнгән баганаларны торгызуны һәм казылма мәйданны эшкәртүне тәэмин итә, шахта куркынычсызлыгын, җитештерүчәнлеген һәм тотрыклылыгын арттыра.
Бастырып чыгару вакыты: 2025 елның 22 гыйнвары
